Generator — avtonom elektr ta'minotining ishonchli manbai. Biroq undan noto'g'ri foydalanish beqaror ishlashga, detallarning tezroq yeyilishiga va uskunaning jiddiy nosozliklariga olib kelishi mumkin.
Muammolarning aksariyati ishlab chiqaruvchi tavsiyalariga rioya qilmaslik natijasida yuzaga keladi: ortiqcha yuklama, o'z vaqtida texnik xizmat ko'rsatmaslik, mos kelmaydigan yoqilg'idan foydalanish yoki elektr jihozlarini noto'g'ri ulash.
Keling, benzinli, dizel va invertorli generatorlardan foydalanishda eng ko'p uchraydigan xatolarni ko'rib chiqamiz va ularning oldini olish yo'llarini bilib olamiz.
1. Generatorni yopiq yoki yaxshi shamollatilmaydigan xonada ishlatish
Eng xavfli xatolardan biri — generatorni uyda, garajda, yerto'lada yoki boshqa yopiq xonada ishga tushirish.
Ichki yonuv dvigateli ishlaganda is gazi (CO) hosil bo'ladi. Bu rangsiz va hidsiz zaharli gaz bo'lib, inson hayoti va salomatligi uchun jiddiy xavf tug'diradi.
Buning oldini olish uchun:
Generatorni faqat ochiq havoda o'rnating.
Uskunani derazalar, eshiklar, shamollatish teshiklari va boshqa ochiq joylardan uzoqda joylashtiring.
Ishlab chiqaruvchi yo'riqnomasida ko'rsatilgan masofa va joylashtirish talablariga rioya qiling.
Generatordan yomg'ir ostida yoki unga suv tegishi mumkin bo'lgan joylarda foydalanmang.
Muhim: garaj eshigi yoki derazani ochish ham xavfsiz shamollatishni ta'minlamaydi.
2. Generatorga ortiqcha yuklama berish
Umumiy quvvati generatorning nominal quvvatidan yuqori bo'lgan elektr jihozlarini ulash dvigatelning qizib ketishiga, chulg'amlarga tushadigan yuklamaning ortishiga va himoya tizimining ishga tushishiga olib kelishi mumkin.
Jihozlarning ishga tushish tokini ham hisobga olish muhim. Nasoslar, muzlatkichlar, kompressorlar va elektr asboblari ishga tushish vaqtida odatdagi ishlash jarayonidagiga qaraganda ancha ko'p elektr energiyasi iste'mol qilishi mumkin.
Buning oldini olish uchun:
Ulanishdan oldin barcha iste'molchilarning umumiy quvvatini hisoblang.
Elektr jihozlarining ishga tushish quvvatini hisobga oling.
Generatorning nominal quvvatidan oshmang.
Uskunaning barqaror ishlashi uchun quvvat zaxirasini qoldiring.
Kuchli iste'molchilarni yuklamani nazorat qilgan holda bosqichma-bosqich ulang.
3. Moy darajasini o'z vaqtida tekshirmaslik va moyni almashtirmaslik
Dvigatel moyi ichki detallarni moylaydi, ishqalanishni kamaytiradi va issiqlikni chiqarishga yordam beradi.
Moy yetarli bo'lmaganda ishlash detallarning tez yeyilishiga, dvigatelning qizib ketishiga va jiddiy shikastlanishiga olib kelishi mumkin. Eski yoki mos kelmaydigan moydan foydalanish ham dvigatelning xizmat muddatiga salbiy ta'sir ko'rsatadi.
Buning oldini olish uchun:
Har bir ishga tushirishdan oldin moy darajasini tekshiring.
Ishlab chiqaruvchi tavsiya qilgan xususiyat va qovushqoqlikka ega moydan foydalaning.
Yo'riqnomada ko'rsatilgan moy almashtirish muddatlariga rioya qiling.
Foydalanish sharoitlari va atrof-muhit haroratini hisobga oling.
Moy darajasi yetarli bo'lmasa, dvigatelni ishga tushirmang.
4. Sifatsiz yoki mos kelmaydigan yoqilg'idan foydalanish
Yoqilg'i sifati dvigatelning ishga tushishi, barqaror ishlashi va xizmat muddatiga bevosita ta'sir qiladi.
Eski, ifloslangan yoki mos kelmaydigan yoqilg'i dvigatelni ishga tushirishni qiyinlashtirishi, ish jarayonida uzilishlar keltirib chiqarishi, yoqilg'i tizimini tiqib qo'yishi va detallarning tez yeyilishiga sabab bo'lishi mumkin.
Dizel yoqilg'isining mavsumiyligini hisobga olish ayniqsa muhim. Past haroratlarda yozgi dizel yoqilg'isidan foydalanish parafinlar hosil bo'lishiga va yoqilg'i uzatishning qiyinlashishiga olib kelishi mumkin.
Buning oldini olish uchun:
Ishlab chiqaruvchi talablariga mos yoqilg'idan foydalaning.
Ifloslangan yoki uzoq vaqt saqlangan yoqilg'idan foydalanmang.
Yoqilg'ini maxsus germetik idishlarda saqlang.
Dizel generatorlari uchun atrof-muhit haroratiga mos yoqilg'ini tanlang.
Generator uzoq vaqt saqlanadigan bo'lsa, yoqilg'i tizimini konservatsiya qilish bo'yicha ishlab chiqaruvchi tavsiyalariga amal qiling.
5. Generator ishlayotganida yoki to'xtatilgandan keyin darhol yoqilg'i quyish
Ishlayotgan yoki hali sovib ulgurmagan generatorga yoqilg'i quyish — xavfsizlik qoidalarining jiddiy buzilishidir.
Yoqilg'i dvigatelning yoki chiqarish tizimining issiq qismlariga tegsa, yong'in kelib chiqishi mumkin.
Buning oldini olish uchun:
Yoqilg'i quyishdan oldin dvigatelni to'liq to'xtating.
Uskuna to'liq sovishini kuting.
Generatorga faqat ochiq havoda yoqilg'i quying.
Yoqilg'i quyish joyida chekmang va ochiq olovdan foydalanmang.
Yoqilg'i korpusga to'kilsa, qayta ishga tushirishdan oldin uni artib tashlang.
6. Elektr jihozlarini noto'g'ri ulash
Generatorni ulashdagi xatolar nafaqat uskunaning shikastlanishiga, balki elektr toki urishiga ham olib kelishi mumkin.
Generatorni ikki uchida ham vilkasi bo'lgan kabel yordamida uy rozetkasiga to'g'ridan-to'g'ri ulash ayniqsa xavflidir. Bunday usul elektr tarmog'iga teskari kuchlanish uzatilishiga va elektr liniyasida ishlayotgan odamlar uchun xavf tug'dirishiga olib kelishi mumkin.
Buning oldini olish uchun:
Mos kesim yuzasi va ruxsat etilgan yuklamaga ega soz kabellardan foydalaning.
Generatorni maishiy rozetkaga to'g'ridan-to'g'ri ulamang.
Uy elektr tarmog'ini ta'minlash uchun zaxira manbani almashtirish qurilmasi yoki AVR tizimidan foydalaning.
Generatorni uy elektr tarmog'iga ulash ishlarini malakali elektrikka topshiring.
Ishlab chiqaruvchining yerga ulash va elektr himoyasi bo'yicha talablariga rioya qiling.
7. Texnik xizmat ko'rsatishni e'tiborsiz qoldirish
Generator kamdan-kam ishlatilsa ham, unga muntazam texnik xizmat ko'rsatish zarur.
Ifloslangan havo filtri, yeyilgan o't oldirish shamlari, bo'shashgan birikmalar va sarflanadigan qismlarni o'z vaqtida almashtirmaslik uskunaning beqaror ishlashiga va muddatidan oldin yeyilishiga sabab bo'lishi mumkin.
Buning oldini olish uchun:
Havo filtrining holatini muntazam tekshiring.
O't oldirish shamlarining holatini nazorat qiling (benzinli modellarda).
Yoqilg'i va moy sizib chiqmayotganini tekshiring.
Mahkamlagichlar, kabellar va elektr ulanishlarini tekshiring.
Texnik xizmat ko'rsatishni ishlab chiqaruvchi belgilagan tartib asosida bajaring.
Begona shovqin, kuchli tebranish, qizib ketish yoki beqaror ishlash kuzatilsa, foydalanishni to'xtating va servis markaziga murojaat qiling.
Har xil turdagi generatorlardan foydalanish xususiyatlari
Umumiy qoidalar bir xil bo'lsa-da, benzinli, dizel va invertorli generatorlarning o'ziga xos xususiyatlari mavjud.
Moy darajasi, yoqilg'i sifati, o't oldirish shamlari va havo filtrining holatini nazorat qilishni talab qiladi. Uzoq vaqt ishlatilmaydigan generatorni saqlashga tayyorlashda yoqilg'i tizimiga alohida e'tibor berish kerak.
Yoqilg'i sifati va mavsumiyligi, yoqilg'i filtrlarining holati hamda yuklama rejimiga rioya qilishga alohida e'tibor berish lozim. Ko'plab dizel dvigatellari uchun past yuklama ostida uzoq vaqt ishlash ham tavsiya etilmaydi.
Dvigatelga texnik xizmat ko'rsatish bilan bir qatorda, elektron boshqaruv tizimining holatini kuzatish va ortiqcha yuklamaga yo'l qo'ymaslik muhim. Korpusdagi shamollatish teshiklarini yopmang: elektron komponentlar yetarli darajada sovitilishi kerak.
Generatorni ishga tushirishdan oldingi tekshiruv ro'yxati
Har bir ishga tushirishdan oldin quyidagi oddiy tekshiruvlarni bajarish tavsiya etiladi:
Generator tekis va barqaror yuzaga o'rnatilgan.
Uskuna atrofida shamollatish uchun yetarli bo'sh joy mavjud.
Dvigatel moyining darajasi me'yorda.
Yoqilg'i bakida yetarli miqdorda sifatli yoqilg'i bor.
Yoqilg'i yoki moyning ko'zga ko'rinadigan sizib chiqishi yo'q.
Havo filtri soz holatda.
Elektr kabellari va ulagichlar shikastlanmagan.
Ishga tushirishdan oldin barcha iste'molchilar uzilgan.
Generator ishga tushirilgandan so'ng dvigatelni yo'riqnomada ko'rsatilgan vaqt davomida yuklamasiz ishlating va shundan keyingina elektr jihozlarini ulang.
Xulosa
Generatorlardagi ko'plab nosozliklarning oldini olish uchun foydalanish qoidalariga rioya qilish va texnik xizmatni o'z vaqtida bajarish kifoya.
Yoqilg'i va moyni to'g'ri tanlash, yuklamani nazorat qilish, xavfsiz ulash va muntazam tekshiruvlar uskunaning xizmat muddatini uzaytirishga hamda kerakli vaqtda barqaror ishlashini ta'minlashga yordam beradi.
Ishlab chiqaruvchi tavsiyalariga rioya qiling — shunda ALTECO generatoringiz ishonchli avtonom elektr ta'minoti manbai bo'lib xizmat qiladi.